Majowe przymrozki to niewątpliwie jedno z największych zagrożeń, jakie każdego roku czyhają na polskie ogrody. Choć maj to już prawie lato, póki co noce wciąż bywają mroźne, a pojawiające się wtedy przymrozki mogą spustoszyć nie tylko delikatne rośliny ozdobne, ale też warzywa i owoce. Co ciekawe, w pierwszej połowie maja od wielu już lat w przyrodzie można zauważyć powtarzające się zjawisko. Nazwano je Zimnymi Ogrodnikami i Zimną Zośką.
Co oznacza Zimna Zośka i Zimni Ogrodnicy?
Już nasi przodkowie próbując ustalić najlepszy termin na rozpoczęcie siewu roślin zauważyli bardzo ciekawe zjawisko przyrodnicze. Otóż, zwykle w okresie od 12 do 15 maja do atmosfery przedostają się ogromne masy zimnego, wręcz arktycznego powietrza. Temperatura spada bardzo istotnie, a nocą czy nad ranem mogą wręcz pojawić się groźne przymrozki. W tych dniach imieniny obchodzą święci – Pankracy (12 maja), Serwacy (13 maja) i Bonifacy (14 maja). To ich popularnie zwie się Zimnymi Ogrodnikami. Natomiast okres potencjalnych przymrozków majowych kończy 15 maja tzw. Zimna Zośka, czyli dzień nazwany od imienin Świętej Zofii. Przyjęło się, że jest to umowna data definitywnego końca mroźnych dni i od następnego dnia można sadzić w ogrodzie wszelkie rośliny ciepłolubne.
Jakie przysłowia ludowe wiążą się z Zimną Zośką i Zimnymi Ogrodnikami?
Zimną Zośkę i Zimnych Ogrodników łączą ze sobą również podania ludowe, w tym przekazy i przysłowia, które w znakomity sposób oddają sens tych lodowatych, majowych dni. Przysłowia te powtarzane z pokolenia na pokolenie utrwaliły się wśród amatorów ogrodnictwa, przypominając im o konieczności przygotowania ogrodu na ryzyko pojawienia się arktycznego powietrza.
Oto popularne przysłowia ludowe związane z majowymi przymrozkami:
- Zimni Ogrodnicy nic nie zasiewają, tylko się na słońce oglądają;
- Pankracy, Serwacy i Bonifacy chłodem się znaczą i zwykle płaczą;
- Pankracy, Serwacy, Bonifacy: źli na ogród chłopacy;
- Za świętą Zofiją pola w kłos wybiją;
- Przed Pankracym nie ma lata, po Bonifacym mróz ulata.
Zaskakujące zjawisko w maju – jak przygotować ogród na niskie temperatury?
Prawdopodobieństwo załamania się pogody w okolicach połowy maja potwierdzają nie tylko obserwacje naszych przodków, ale też Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ponad 100 lat badań potwierdza zjawisko przyrodnicze polegające na zmianie cyrkulacji powietrza, gdy to wyż baryczny zostaje zastąpiony przez niż niosący polarne powietrze, jako ostatni podmuch zimy na obszarze Europy środkowej i wschodniej. W tym okresie warto więc zabezpieczyć nasz ogród, a szczególnie wszystkie wrażliwe na wahania temperatur rośliny.
Aby przygotować ogród na niskie temperatury, warto przede wszystkim uważnie obserwować prognozy pogody i zabezpieczyć delikatne rośliny przed przymrozkami. W tym celu można zastosować różnego rodzaju agrotekstylia, czyli specjalne materiały stosowane w ogrodnictwie, których głównym zadaniem jest ochrona roślin, drzew i krzewów przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Do najpopularniejszych tego typu środków ochronnych należą agrowkłókniny i kaptury ochronne.
Majowe mrozy – jak chronić rośliny ogrodowe?
W ogrodnictwie i sadownictwie przed majowymi przymrozkami najczęściej stosuje się następujące środki ochrony roślin:
- Agrowłókniny – wytrzymały materiał, wykonany z włókien polipropylenowych układających się w nieregularną strukturę. W ten sposób nie ogranicza roślinom dostępu do wody i powietrza, znajomicie nadając się do okrywania roślin na zimę czy przed wiosennymi przymrozkami. Ponadto, zapewnia dobrą cyrkulację powietrza i umożliwia swobodny przepływ wody.
Kaptury ochronne – te specjalne pokrowce służą do ochrony roślin zimujących w gruncie przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, mrozem czy wysuszającym, lodowatym wiatrem. Wykonane są z grubej agrowkłókniny. Nakłada się je bezpośrednio na roślinę, a następnie zaciska za pomocą sznurka wmontowanego w kaptur. Nadają się do wielokrotnego użytku.